Προσεύχου και σκέψου ό,τι θέλεις---Προσεύχου και κάνε ό,τι θέλεις---Προσεύχου και μη φοβείσαι τίποτε---Προσεύχου πάντοτε.

Τρίτη, 3 Ιουνίου 2014

33. Αξιόλογος άνθρωπος είναι εκείνος που αρέσει στο Θεό

Πολλές φορές προσπαθούμε να αναγνωρίσουμε ανάμεσα στους πολλούς το ποιος είναι αξιόλογος άνθρωπος στα μάτια του Θεού. Και αξιόλογος άνθρωπος είναι εκείνος που αρέσει στον Θεό εξαιτίας της συνετής συμπεριφοράς του.
Συνετή συμπεριφορά έχει εκείνος που δεν βιάζεται να μιλήσει και όταν μιλήσει θα πει λίγα πράγματα και αναγκαία για την κάθε περίπτωση. Λένε οι πατέρες: “Αν και πολλές φορές μετάνιωσα, επειδή μίλησα, όμως ποτέ μου δεν μετάνιωσα, επειδή σιώπησα."
Όλα αυτά τα συγκροτεί πολύ όμορφα και ο Μέγας Αντώνιος στην Φιλοκαλία λέγοντας: 33. Δεν πρέπει οι άστατοι και απαίδευτοι να αυθαδιάζουν σε αξιόλογους ανθρώπους. Και αξιόλογος άνθρωπος είναι εκείνος που αρέσει στο Θεό και που συνήθως σωπαίνει ή λέει λίγα και αναγκαία και αρεστά στο Θεό.


Δευτέρα, 2 Ιουνίου 2014

32.Η αρετή της ψυχής δεν μπορεί να κλαπεί

Οι πρόσκαιρες ηδονές της ζωής δίδουν στον άνθρωπο την γεύση μιας προσωρινή «χαράς» της ικανοποίησης των παθών. Όμως αν και το σώμα «ικανοποιήθηκε», ταυτόχρονα η ψυχή λυπάται και μαζεύεται, γιατί η συνείδηση ειδοποιεί την ψυχή για την διάπραξη της αμαρτίας. Τότε συμβαίνει,  το τάχατις χαρούμενο και ικανοποιημένο σώμα από την ηδονή να ασθενήσει εξαιτίας της αμαρτίας. Ας μην ξεχνάμε ότι τις περισσότερες φορές για τις ασθένειες των σωμάτων ευθύνονται οι αμαρτίες. Και ας μην λησμονούμε πως και αυτός ο θάνατος έχει την αιτία του στο προπατορικό αμάρτημα.
Λέει λοιπόν ο άγιος Αντώνιος:
32. Πάντοτε όταν σε προσβάλλει κανένα πάθος της ψυχής, να θυμάσαι ότι οι άνθρωποι που ορθοφρονούν και θέλουν να εξασφαλίσουν σωστά τη ζωή τους, δεν θεωρούν ευχάριστη την πρόσκαιρη απόκτηση χρημάτων, αλλά τις ορθές και αληθινές ιδέες. Αυτές τους κάνουν ευτυχείς. Γιατί ο πλούτος  και κλέβεται και από δυνατότερους αρπάζεται.  Η αρετή όμως της ψυχής, αυτή μόνο είναι απόκτημα και ασφαλισμένο και που δεν μπορεί να κλαπεί, και μετά το θάνατο παρέχει την σωτηρία σε όσους την έχουν αποκτήσει. Έτσι οι φρόνιμοι δεν παρασύρονται από τη φαντασία του πλούτου και των άλλων ηδονών.

Παρασκευή, 23 Μαΐου 2014

31. Στις συναναστροφές με τους άλλους, μακριά κάθε βαναυσότητα…





Η οργή είναι ένα πάθος που όταν αφεθεί ελεύθερο κυριεύει ολοκληρωτικά τον νου του ανθρώπου. Τόσο πολύ μάλιστα, που ο οργισμένος άνθρωπος μπορεί να διαπράξει ακόμα και φόνο. Μπορεί σε μια στιγμή τύφλωσης από την οργή του να σκοτώσει ακόμα και κάποιο αγαπημένο του πρόσωπο. Ας μη ξεχνάμε, πως η  οργή ήταν εκείνη που τύφλωσε και το πρώτο δολοφόνο στην ανθρώπινη ιστορία. Η ανεξέλεγκτη οργή του Κάϊν, τον οδήγησε τελικά να πραγματοποιήσει τις φθονερές του προθέσεις, ενεργώντας με δόλο και απορρίπτοντας τη θεϊκή προειδοποίηση και διαπαιδαγώγηση. Έτσι ο Κάϊν οδήγησε τον Άβελ στους αγρούς και όταν έφτασαν εκεί ο Κάϊν επιτέθηκε ξαφνικά στον αδελφό του και τον σκότωσε (Γένεσις 4,4-8).

Το ότι η οργή  εξομοιώνει τον άνθρωπο με τα θηρία, το γνωρίζουν όλοι εκ πείρας. Το γνωρίζει και ο νομοθέτης του κράτους και ελαφρύνει τον ένοχο όταν εκείνος πράττει το έγκλημά του «εν βρασμώ ψυχής».

Αιτία της οργής είναι η αμαρτία. Ο εγωκεντρισμός μας που έχει ως συνέπεια την αποκόλληση του νου μας από την προσευχή που είναι συναναστροφή  με το Θεό. Και αυτός που πλέον δεν συναναστρέφεται με τον Θεό, συναναστρέφεται με τα πάθη του.  Πολύ ωραία γράφει ο άγιος Αντώνιος στην Φιλοκαλία:

31. Στις συναναστροφές με τους άλλους, μακριά κάθε βαναυσότητα. Γιατί οι λογικοί και ευσεβείς άνθρωποι είναι στολισμένοι με ντροπή και φρόνηση περισσότερο από τις παρθένες. Και τούτο, γιατί ο νους που αγαπά το Θεό είναι φως που τυλίγει με τη λάμψη του την ψυχή, όπως ο ήλιος περιλάμπει το σώμα.

Δευτέρα, 24 Μαρτίου 2014

Βάζοντας αρχή στην ευχή

     

  Η ευχή λέγεται παντού και πάντοτε. Μπορεί κάποιος να την πει στο κρεβάτι, περπατώντας, δουλεύοντας κάνοντας οτιδήποτε. «Αδιαλείπτως προσεύχεσθε, εν παντί ευχαριστείτε».
         Το ερώτημα έγκειται στο γιατί κάποιος επιθυμεί να λέει συνεχώς της ευχή; Αυτό συμβαίνει, διότι η προσευχή αποτελεί έναν διάλογο με τον Θεό. Ο προσευχόμενος ζητά να βρει διά της προσευχής τον Δημιουργό του. Ο γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής και Σπηλαιώτης τονίζει: «Εάν λοιπόν ζητής να τον εύρης μόνον διά της ευχής, μη βγάλεις πνοήν χωρίς την ευχήν».[1]
         Ο προσευχόμενος όμως θα πρέπει να προσέξει η προσευχή του να είναι αφάνταστη (δίχως φαντασίες), διότι «το θείον είναι ανείδεον, αφάνταστον, αχρωμάτιστον, είναι υπερτέλειον. Δεν δέχεται συλλογισμούς…»[2]
         Ο γέροντας Εφραίμ ο Φιλοθεΐτης που σήμερα ζει στην Αμερική (στην Αριζόνα) σε ένα από τα είκοσι περίπου ορθόδοξα μοναστήρια που ίδρυσε,  συνιστούσε πριν ξεκινήσει κανείς να λέει την ευχή να κάνει μερικούς συλλογισμούς, για το πόσο γλυκύς και αγαθός είναι ο Θεός ο οποίος σταυρώθηκε για μας που είμαστε γεμάτοι πονηριά και μικροψυχία. Τέτοιου είδους συλλογισμοί φέρνουν κατάνυξη και βοηθούν στο να καρποφορήσει η προσευχή που πρόκειται να ακολουθήσει.
         «Λοιπόν αν ημπορέσεις να λέγεις την ευχήν εκφώνως και αδιαλείπτως, σε δύο-τρεις μήνες την συνηθίζεις. Και επισκιάζει η χάρις και σε δροσίζει. Μόνον να την λέγεις εκφώνως, χωρίς διακοπήν. Και όταν την παραλάβει ο νους, τότε θα ξεκουρασθείς με την γλώσσαν να την λέγεις. Και πάλιν, όταν την αφήνει ο νους, αρχίζει η γλώσσα. Όλη η βία χρειάζεται εις την γλώσσαν, έως ότου να συνηθίσεις εις την αρχήν. Κατόπιν, όλα της ζωής σου τα έτη, θα τα λέγει ο νους χωρίς κόπον».[3]
         Αντιλαμβανόμαστε, ότι ασφαλώς ο τόπος και οι μέριμνες που έχουμε στο συγκεκριμένο τόπο παίζουν σπουδαίο ρόλο στην άσκηση της ευχής. Θορυβώδη μέρη περισπάνε συνήθως τον νου και τον «κλέβουν». Γι’ αυτό ένας αρχάριος θα πρέπει να απομονώνεται αρχικά σε ήσυχα μέρη για να ησυχάζει το μυαλό και να συγκεντρώνεται όσο περισσότερο μπορεί στην εργασία της προσευχής.
         Πριν προχωρήσουμε σε άλλα σπουδαία θέματα που αφορούν την νοερά προσευχή, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε, πως σε αυτόν τον αγώνα χρειάζεται απαραιτήτως η καθοδήγηση και η παρακολούθηση από έμπειρο και διακριτικό πνευματικό.
         Εκείνος που θα προσπαθήσει να φτάσει στο τέρμα της προσευχής από μόνος του, δίχως πνευματικό οδηγό,  μοιάζει με κάποιον που προσπαθεί να πιάσει την σκιά του.



 
 

 
 


 




















[1] Έκφρασις μοναχική εμπειρίας, σελ. 37
[2] Ο.π
[3] Ο.π σελ. 37-38

Πέμπτη, 6 Μαρτίου 2014

2. Πως μπορεί να καρποφορήσει η προσευχή

 

    Η ευχή για να καρποφορήσει πρέπει να λέγεται συνεχώς. Αυτό είναι πολύ σημαντικό διότι αλλιώς δεν μπορεί να τη συνηθίσει και να την χορτάσει ο νους. Ο νους είναι ο τροφοδότης της καρδιάς, η δουλειά του είναι να κατεβάζει στην καρδιά που είναι το κέντρο της πνευματικής και σωματικής δυνάμεως οτιδήποτε καλό ή πονηρό. Άρα το ζητούμενο είναι ο νους να αδειάσει όσο το δυνατόν περισσότερο από εφάμαρτες σκέψεις και να γεμίσει με το ευλογημένο και σωτήριο Όνομα του Χριστού.
    «Όταν ο ευχόμενος κρατάει τον νου του να μην φαντάζεται τίποτα, αλλά να προσέχει μόνον στα λόγια της ευχής, τότε αναπνέοντας ελαφρά με κάποια βία και θέληση δική του, τον κατεβάζει στην καρδιά και τον κρατεί μέσα δίκην κλεισούρας και λέγει με ρυθμό την ευχή: -Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με!»[1]
    Ναι, υπάρχουν κάποιες τεχνικές για να κατορθώσει ο προσευχόμενος να κατακτήσει γρηγορότερα την τέχνη των τεχνών και την επιστήμη των επιστημών, δηλαδή την προσευχή, που είναι η μητέρα όλων των αρετών. Ο Γέρων Ιωσήφ μας διδάσκει:
    «Εις την αρχήν λέγει μερικές φορές την ευχήν και παίρνει μίαν αναπνοήν. Κατόπιν, όταν συνηθίσει να στέκει ο νους εις την καρδίαν, λέγει εις κάθε αναπνοήν μίαν ευχήν. «Κύριε Ιησού Χριστέ»: εμβαίνει η αναπνοή, «ελέησόν με»: εβγαίνει. Αυτό γίνεται μέχρις ότου επισκιάσει και αρχίσει να ενεργεί η χάρις μέσα εις την ψυχήν. Μετά πλέον είναι θεωρία.
    Η αναπνοή που είναι ενέργεια ζωτικής σημασίας για το ανθρώπινο σώμα, τώρα συνδυάζεται με την προσευχή, που και αυτή είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη ψυχή. Καθίσταται συνεπώς η προσευχή μία ψυχοσωματική ενέργεια ακαταπαύστου χρόνου. Και λέμε ακαταπαύστου χρόνου διότι αυτή μπορεί να λέγεται παντού και πάντα. Όρθιος και καθήμενος και στο κρεβάτι και στην εργασία, «αδιαλείπτως προσεύχεσθε, εν παντί ευχαριστείτε» όπως λέει και ο απόστολος Παύλος.
    Χρειάζεται όμως αγώνας επίμονος και αιματηρός. Όλα τα παραπάνω λέγονται «πράξις». «Το παν όμως έγκειται στον Θεό. Εάν σου δώσει. Ο Θεός είναι η αρχή και το τέλος. Η Χάρις Του ενεργεί όλα. Αυτή είναι η κινητήριος δύναμις»[2]. Ο προσευχόμενος δεικνύει την προαίρεσή του στον Θεό και Εκείνος βάζει όλα τα υπόλοιπα.
    Πια είναι τα υπόλοιπα που βάζει ο Θεός; Ο στολισμός της καρδιάς με ευγενή αισθήματα αγάπης, για τον συνάνθρωπο, την χήρα, τα ορφανά, τους γέροντες. Ο Θεός που είναι αγάπη, δεν έχει αγάπη, είναι αυτός ο ίδιος αγάπη, δίνει στον άνθρωπο αγάπη και ο άνθρωπος ως δέκτης αυτής της αγάπης την ανταποδίδει διότι δέχεται και αντανακλά την αγάπη του Θεού. «Τα σα εκ των σων» αποδίδομεν.
    «Εάν λοιπόν ζητής να τον εύρης μόνον διά της ευχής, μη βγάλεις πνοήν χωρίς την ευχήν. Πρόσεχε μόνον να μη δέχεσαι φαντασίες. Διότι το θείον είναι ανείδεον, αφάνταστον, αχρωμάτιστον, είναι υπερτέλειον. Δεν δέχεται συλλογισμούς. Ενεργεί ως αύρα λεπτή εν ταις διανοίαις ημών»[3].


[1] Ο.π. σελ.36 (Έκφρασις μοναχικής εμπειρίας)
[2] Ο.π σελ. 37
[3] Ο.π